İÇ PARAZIT ÇEŞİTTLERİ VE TEDAVİSİ

BASLICA GÜVERCİN iÇ PARAZİTLERİGüvercinlerde görülen iç parazitler türlerine göre nematoda, cestoda ve terametoda olmak üzere 3 ana grupta toplanırlar. Her grup ise kendi içinde parazitin şekli veya parazitin bulunduğu vücut bölgesi esas alınarak ayrı gruplara bölünmüştür. Bu parazitlerden bazıları tamamen güvercinlerde görülürken bazıları güvercinlerle birlikte başka kuşlarda ve tavuklarda da görünmektedir. Güvercinlerde görülen iç parazitler, ağırlıklı olarak bezli mide, ( ön mide ) kaslı mide, ( taşlık ) ince bağırsak ve kör bağırsakta bulunmaktadır. Bu canlılar kuşlarımızda ciddi hastalıklara ve ölümlere neden olabilmektedirler. Başta bağırsak hastalıkları ve ishal olmak üzere, bağırsak delinme ve tıkanmaları, bağırsak kanamaları, uçuş performansının düşmesi, kansızlık, aşırı zayıflama ve güç kaybı, gibi bir çok sorun iç parazitlerle ilgili olabilmektedir.

1 ) YUVARLAK SOLUCANLAR
            A. KIL KURTLARI
            B. MİDE DUVARI KURTLARI
2 ) ŞERİTLER
3)  YASSI SOLUCANLAR
1.YUVARLAK SOLUCANLAR (Nematod)
Bu adla anılan bir çok parazit türü bulunmaktadır. Bu parazitler çeşitli canlılar üzerinde yaşamaktadırlar. Ascaridia Colombae adı ile bilinen bir tür sadece güvercinlerde yaygın olarak gözlenir. Ornithostrongylus quadriradiatus’da diğer kuşlar ve tavuklarla birlikte güvercinlerde de bulunur. Salmonella hastalığına benzer belirtiler verir. Daha çok genç kuşlarda ara sıra görülür. Her iki tür de güvercinlerin ince bağırsağında yaşarlar.
BELiRTiLER VE ETKiLERi
Özellikle genç kuşları çok çabuk etkilerler. Üç aylıktan küçük yavrularda öldürücü olabilirler. Erişkin kuşlarımız ise daha dayanıklı gibi görünseler de çok sayıda parazit taşıma durumuna bağlı olarak tamamen güçten düşerler. Vücutlarının güçten düşmesine paralel olarak da diğer hastalıklar ortaya çıkma eğilimine girerler ve kuşlarımız başka hastalıklara daha kolay yakalanabilecek konuma gelirler. Hızla zayıflama ve belirgin kilo kaybı başlar. Kuşlarımızda belirgin bir stres hali kaşınma, tüy yolma gibi davranışlar gözlenebilir. Uçucu kuşlarımız aniden uçmayı bırakıp hemen konmaya başlarlar. Dişi kuşlarda yumurta üretimi azalır. Bütün bunlara bağlı olarak ishal durumu vardır. Zaman zaman kusmaya neden olurlar. Bu tür ağır durumlar kuşumuzun ölümü ile sonuçlanabilir.
BULASMA SEKLI
Bu tür solucanların kuşlarımıza bulaşması, genellikle bu parazitin yumurtalarının bulunduğu suların ya da yiyeceklerin kuşlarımız tarafından tüketilmesi ile gerçekleşir. Larvalar, 2 –3 hafta içinde aktif hale gelirler. Örneğin kuşlarımızın yemine karışmış olan fare pisliği, parazit larvalarını taşıyıcı rol oynayabilir. Larvaların kuşlarımızın yemlerine karışması ve hasta kuşların dışkılarına bulaşan yemlerin yenmesi gibi durumlar sonucu bulaşma yaygınlaşır.
YUVARLAK SOLUCANLARIN TEDAVİ İLAÇLARI
Piperazin, levamisol, İvermectin, Moxideksin ve Oxybendazol etken maddeli ilaçlar kullanılır. Piperazin kullanımı oldukça yaygındır. Bu etken maddenin başarısı % 75 civarındadır. Eğer olumlu sonuç alınamazsa diğer etken maddeleri içeren ilaçlar da denenebilir. Oldukça iyi sonuçlar alınabilmektedir. Ülkemizde bu etken maddeleri taşıyan ilaçların bazıları şunlardır.
SİPOPAR ŞURUP: Etken maddesi, Piperazin Hexahydrate’dır. Beşeri ( insanlar için üretilmiş ) bir ilaçtır. Hayvanlar için kullanılacak doz veteriner hekim tarafından ayarlanarak kullanılmalıdır. Yuvarlak solucan türleri üzerinde etkilidir. Adeka ilaç firmasının bir üretimidir. Eczanelerde bulunur. Güvercinler için kullanılabilecek doz, güvercin başına 5 ml ilacı bir seferde içirmek şeklinde olmalıdır. Güvercinin gagası açılıp bir damlalık ya da şırınga pompası yardımı ile kuşun ağzından içeri verilebilir. Ya da içme sularına karıştırılarak verilebilir. Bu doz iki gün verilmeli, 8 gün sonra aynı doz tekrar edilmelidir.
CİTRALİN – L TOZ: Etken maddesi, Levamisol Hydrochlorid’dir. Yuvarlak solucan türleri ve Kıl kurtları ve Mide duvarı kurtları üzerinde etkilidir. Bayer ilaç firmasının bir üretimidir. Veteriner ilacı satan eczanelerde ve veteriner ilaç depolarında bulunur. Güvercinler için kullanılabilecek doz, güvercin başına 10 –20 mg kadardır. Kuşların günlük içme sularına karıştırılarak verilmelidir. Tek doz yeterli olabilmektedir. 15 gün sonra aynı doz tekrar edilebilir.
LEVAPAR TOZ: Etken maddesi, Levamisol’dur. Yuvarlak solucan türleri ve Kıl kurtları ve Mide duvarı kurtları üzerinde etkilidir. İ.Ethem ilaç firmasının bir üretimidir. Veteriner ilacı satan eczanelerde ve veteriner ilaç depolarında bulunur. Güvercinler için kullanılabilecek doz, güvercin başına 10 –20 mg kadardır. Kuşların günlük içme sularına karıştırılarak verilmelidir. Tek doz yeterli olabilmektedir. 15 gün sonra aynı doz tekrar edilebilir.
WORMMIX TOZ: Yurt dışında bulunabilecek bir ilaçtır. Oxybendazol etken maddelidir. Kuşların içme sularına 1 günlük doz olarak uygulanır. 12 gün sonra aynı doz tekrarlanır. Dac firmasının bir üretimidir. Yuvarlak solucan türleri ve Kıl kurtları ve Mide duvarı kurtları üzerinde etkilidir.
WORMİNG TABLET: Yurt dışında bulunabilecek bir ilaçtır. Oxybendazol etken maddelidir. Kuş başına bir tablet yutturulmak suretiyle kullanılır. 12 gün sonra doz tekrarlanır. Dac firmasının bir üretimidir. Yuvarlak solucan türleri ve Kıl kurtları ve Mide duvarı kurtları üzerinde etkilidir.
CYDECTİN ŞURUP: Moxidectin etken maddeli bir ilaçtır. Fako ilaç firmasının bir üretimidir. Veteriner ilacı satan eczanelerde ve veteriner ilaç depolarında bulunur.Yuvarlak solucan türleri Kıl kurtları ve Mide duvarı kurtları üzerinde etkilidir.
A. KIL KURTLARI
Güvercinlerde görülen kıl kurtlarından en yaygın olanı Capillaria Obsignata’dır.Aynı şekilde Capillaria Coudiflata’da sık görülür. Bu kurtlar güvercinin ince bağırsağında yaşarlar, çok küçük ve incedirler. Bu parazitler ince bağırsak duvarının içine gömülerek yaşarlar. Kurtların larvasını taşıyan suların güvercinlerimizce tüketilmeleri sonucu bu parazitler kuşlarımıza bulaşabilir. Larvalar 8 – 9 gün içinde çevrede aktif hale gelirler. Aktif hale gelen larvalar güvercin tarafından alındıktan yaklaşık 15 gün sonra ince bağırsağa yerleşirler ve bağırsakta iltihaplanmaya neden olurlar. Bunun sonucu kuş yediklerini tam sindiremez ve zayıflama ile birlikte kuş ciddi şekilde güç kaybına uğrar. Bu aşamada ishal gözlenir. Kanamalar olabilir. Bu durum bağırsağın delinmesine kadar gidebilir. Bu tür vakalar ölümcül olabilir. Trichostrangylus Tenius ise, solunum yolları parazitleri ailesinden gelmekle birlikte güvercinlerde körbağırsakta bulunur. Buraya yerleşerek buradakimükozanın iltihabına neden olur. Bulunduğu yer kalınlaşır. Eğer çok sayıda bulunurlarsa bağırsak delinmesine neden olarak ölümcül olabilirler.Güvercinlerimizde ciddi huzursuzluğa neden olurlar. Kuşlarımız süreli tedirgin davranışlar, kaşınma ve tüy yolma gibi hareketler yapabilir. Amidostomum anseris ise, kaslı mide ya da taşlık adı verilen midede bulunur. Böcekler ara konaktır.
B. MiDE DUVARI KURTLARI
Tetrameres Americana, güvercinlerde ön mide ya da bezli mide adı verilen proventriculus’da bulunur. Çekirgeler önemli bir ara konaktır. Dispharynx Nasuta, serçe ve tavukgillerle birlikte güvercinlerde de görülür. Kısa ve kalın bir yapıları vardır. Renkleri beyazdır. Helozonlu bir yapı gösterirler. ön mide ya da bezli mide adı verilen proventriculus’da bulunur, ciddi hasarlara neden olurlar. Kuşun aldığı besinleri iyi sindirememesine bağlı olarak zayıflamasına ve güç kaybetmesine neden olurlar.
Tüm şerit türlerinin yaşam şekilleri, bağırsağın duvarına gömülmek şeklindedir.Parazit sürekli yeni halka üreterek büyür bu arada eski halkalar da koparak vücuttan atılır. Bu parazitler besinlerini tamamen bağırsak içindeki vücut sıvısından alırlar.
ÜREME VE BULASMA SEKİLLERİ
Üremeleri yuvarlak ve ovale yakın şekilleri olan küçük yumurtalar yolu ile olur. Bu yumurtalar ancak bir ara konak tarafından alınırlarsa gelişmelerine devam edebilirler. Ara konak olarak böcekler, hamam böcekleri, karıncalar, sinekler, özellikle kene ve pireler önemli rol oynarlar. Bu aşamadan sonra larvalar besin maddelerine, sulara karışarak son konakçılarının midesine ve oradan da bağırsaklarına ulaşırlar. Larvaların yeni bir şerite dönüşmeleri yaklaşık 20 gün sürer. Örneğin güvercinlerde larvaların vücuda alınmaları yeme ve suya bulaşmaları ile olur. Dış parazitler ( bit, pire, kene, atsineği ) bu konuda taşıyıcı etki yaparlar. Ancak bulaşma daha çok parazit taşıyan kuşların dışkılarının yemlere bulaşması yolu ile olmaktadır.
BELİRTİLERİ, ETKİLERİ VE TEHSİS
Kuşlarımızda yeme karşı isteksizlik, anormal zayıflama, belirgin kilo kaybı, kayıtsızlık bir kenara çekilip düşünme hali, güçsüzlük, yavaş büyüme, sürekli tüy karıştırma ve tüy yolma ve ishal görülebilir. Sorunlar büyür. Şerite ilişkin halkalar zaman zaman kuşun dışkısı ile dışarı atılırlar. Bu halkalar gözle görülebilecek boyuttadırlar
KIL KURTLARI VE MİDE DUVARI KURTLARI İLAÇLARI
Levamisol, ferbandazol ve moxideksin etken maddeli ilaçlar bu kurtlarının tedavisinde kullanılmaktadır. Ayrıca takviye olarak A vitamini önerilmektedir.Levamisol ve Moxidectin etken maddeli ilaçlardan yukarıda bahsettik. (Citralin-L, Levapar ve Cydectin) Ferbandozol etken maddeli ilaçlar ne yazık ki ülkemizde bulunmamaktadır. Bu etken maddeyi taşıyan güvercinler için üretilmiş ilaçlar yurt dışında bulunmaktadır.
PANACUR TABLET: Ferbandazol etken maddeli bir ilaçtır. İlaç kapsül şeklindedir. Panacur firmasının üretimi olan ilacı 2 aylıktan büyük olan bütün kuşlarımızda kullanabiliriz. Ticari şekli 50 kapsüllük ambalajlar şeklindedir. Yurtdışı satış fiyatı 14 Dolardır. Yuvarlak solucan türleri ve Kıl kurtları ve Mide duvarı kurtları üzerinde etkilidir.
ASCA-PİLLA : Yukarıdaki ilacın aynısıdır. Yurtdışında bulunabilir.

 

2) SERiTLER (Cestod)
Cestoda adı altında sınıflanan şeritlerin güvercinlerde yaygın olarak görülen türleri iki tanedir. Hymenolepis Columbae ve Raillietina Cesticulus. Bu türler, bağırsakta bulunurlar. Güvercin iç parazitleri içinde şeritler diğer türlere göre daha seyrek görülmektedir. Yapı olarak şeritlere benzerler. Ara konak olarak, solucanlar, salyangozlar, böcekler kullanılır. Larvalar son konakta ergin hale gelişecekleri organa yerleşirler. Bu organlar genellikle bağırsaklar, karaciğer, idrar kesesi olabilir. Su kuşlarında ve tavuklarda bulunan bir türü kuşların yumurta kanalına yerleşerek bozuk yumurta bırakılmasına neden olur.
3) YASSI SOLUCANLAR (Femotod)
Bir Trematoda türü olan Echinostoma Revolutum, güvercinde körbağırsakta bulunur. Güvercinlerin yanı sıra kazlarda, kekliklerde ve tavuklarda da bulunur. Yumurtaları için insanlar, salyangozlar ve kurbağalar, ara ev sahipliği yaparlar. Son konakçıları olan güvercinlerde bağırsak iltihabına neden olurlar. Kuşlarımızda ishal, güçsüzlük kilo kaybı gibi belirtiler verirler. Yumurtaları güvercinlerimizin dışkılarında mikroskobik inceleme sonucu tespit edilebilirler.
ŞERİT VE YASSI SOLUCAN İLAÇLARI
Albendazol, Mebendazole ve Niclosamid etken maddeli ilaçlar kullanılmaktadır.
ALBEZOL- K TABLET: Bir tablet 113 mg Albendazol içerir. Güvercinlere uygulanabilecek doz, kuş başına 4 mg’dır. Tabletler toz haline getirilerek kuşların içme sularına karıştırılarak verilebilir. Ticari şekli 10 tabletlik ambalajlar halindedir. Abfar ilaç firmasının bir üretimidir. Diğer kurtlarla birlikte özellikle Yassı solucanlar üzerinde etkilidir. Veteriner ilacı satan eczanelerde ve veteriner ilaç depolarında bulunur.
VETALBEN TABLET: Bir tablet 155 mg Albendazol içerir. Güvercinlere uygulanabilecek doz, kuş başına 4 mg’dır. Tabletler toz haline getirilerek kuşların içme sularına karıştırılarak verilebilir. Ticari şekli 10 tabletlik ambalajlar halindedir. Vetaş ilaç firmasının bir üretimidir. Diğer kurtlarla birlikte özellikle Yassı solucanlar üzerinde etkilidir. Veteriner ilacı satan eczanelerde ve veteriner ilaç depolarında bulunur.
VERMAZOL: Her tablet 100 mg Mebendazole içermektedir. İnsanlar için üretilmiş bir ilaçtır. Yuvarlak solucan türleri ve Kıl kurtları ve Mide duvarı kurtları üzerinde ve özellikle de Yassı solucanlar üzerinde etkilidir. 30 tabletlik ambalajlar halinde piyasada satılmaktadır. Güvercinlere kullanılırken doz ayarlaması yapılmalıdır. Yarım tablet 2 litre suya karıştırılarak 3 gün süre ile verilebilir. 15 gün sonra bir doz daha uygulanır. İ.E Ulugay firmasının bir üretimidir. Eczanelerde bulunur.
ŞERİDİF: Niclosamid etken maddeli bir ilaçtır. Her tablet 1250 mg etken madde içerir. Yassı solucanlar üzerinde etkilidir. Veteriner ilacı satan eczanelerde ve veteriner ilaç depolarında bulunur. Suda zor eriyen bir tablet olduğu için ağızdan yutturulması daha uygundur. Güvercinler için dörtte bir ( ¼ ) tablet verilebilir. 15 gün sonra doz tekrarlanır. Ticari şekli 50 tabletlik ambalajlar halindedir. Dif ilaç firmasının bir üretimidir.

İÇ PARAZİTLERE KARŞI ALINABİLECEK ÖNLEMLER İshal ve kusma yapar. Zayıflamaya yol açar.1 ) Salmanın düzenli temizliği ve dezenfektesi ile sağlıklı yaşam koşullarına sahip hale getirilmesi.
2 ) Salmanın yeterli büyüklükte olması ve kuş başına düşen alanın uygun olması.3 ) Salma içi havalandırmanın uygun olması. Birikmiş kuş dışkılarından yayılan amonyak gazının kuşlarımız tarafından solunması çeşitli solunum yolu hastalıklarına ve iç parazitlerin yeniden vücuda alınmasına neden olabilmektedir.
4 ) Kuşların yerde yemlenmemesi, içine kuş dışkısı bulaşmayacak şekilde özel yemlik ve sulukların kullanılması.
5 ) Yemlik ve sulukların başka kuşların ve canlıların kullanımına açık olmaması.
6 ) Salmanın sinek, böcek ve diğer haşere ve canlıların içine giremeyeceği şekilde tel kafesle yalıtılmış olması.
7 ) Düzenli dış parazit kontrollerinin ve ilaçlamasının yapılması.
8 ) Kuşlarımıza verdiğimiz yemlerin taze ve temiz olmasına özen gösterilmesi, mümkünse güvenilirliği test edilmiş yem dükkanlardan sürekli alış veriş yapılması.
9 ) Yemlerimizin içerlerine başka canlıların giremeyeceği şekilde ağzı kapalı kaplarda saklanması.

Add a Comment

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.